Nếu cả đời này không rực rỡ thì sao?

Vào thế kỷ 17, tại thị trấn Delft nhỏ bé của Hà Lan, có một người đàn ông tên là Johannes Vermeer. Suốt cả cuộc đời mình, Vermeer chưa bao giờ là một ngôi sao rực rỡ. Ông không đi du lịch khắp châu Âu để tìm cảm hứng, không có những buổi triển lãm ồn ào, cũng chẳng nhận được sự tung hô của giới quý tộc đương thời. Vermeer dành phần lớn thời gian của mình trong một căn phòng nhỏ, lặng lẽ quan sát ánh sáng xuyên qua khung cửa sổ và vẽ đi vẽ lại những khung cảnh bình thường nhất: một người phụ nữ đang rót sữa, một cô gái đang đọc thư, hay một góc phố vắng lặng.

Khi Vermeer qua đời ở tuổi 43, ông để lại một gia đình nợ nần chồng chất và 35 bức tranh gần như bị thế giới lãng quên. Suốt hai trăm năm sau đó, cái tên Vermeer chìm vào hư vô, không một dòng sử sách nào nhắc đến "người họa sĩ của những điều bình dị" ấy. Người ta coi ông là một thất bại, một kẻ không có chút "hào quang" nào trong kỷ nguyên của những danh họa lẫy lừng.

Nhưng hãy nhìn vào những gì xảy ra hôm nay. Bức tranh "Thiếu nữ đeo hoa tai ngọc trai" hay "Người rót sữa" của ông được coi là những bảo vật vô giá của nhân loại. Người ta nhận ra rằng, trong khi những họa sĩ khác cố gắng vẽ những trận đánh hào hùng hay những vị thần uy nghi, thì Vermeer lại dành cả đời để tôn vinh sự tĩnh lặng của những điều bình thường. Ông đã chứng minh rằng một cuộc đời không rực rỡ dưới ánh đèn sân khấu vẫn có thể chứa đựng một sức mạnh xuyên thấu thời gian, nếu nó được sống một cách tận hiến và chân thật.

Nếu cả đời không rực rỡ thì sao?

Thực ra, tớ đã thấy câu này từ cách đây khá lâu nhưng dạo gần đây mới rầm rộ như vậy. Có lẽ bắt nguồn từ một bài viết trên Thread City. Vậy hôm nay thử cùng mình đi tìm câu trả lời xem sao?

Thành công, liệu có phải là một cái bẫy?

Câu chuyện của Vermeer là một liều thuốc trấn an cho chúng ta – những người đang sống trong một kỷ nguyên mà sự "rực rỡ" đã trở thành một loại áp lực cưỡng chế.

Mỗi sáng mở mắt ra, chúng ta bị bủa vây bởi những tiêu đề: "20 tuổi sở hữu khối tài sản triệu đô", "Lọt top 30 Under 30", hay những hình ảnh về một cuộc đời hoàn mỹ trên mạng xã hội. Thuật toán của thời đại này không ưa chuộng sự bình lặng. Nó thúc đẩy chúng ta phải nhanh hơn, nổi tiếng hơn và phải luôn tỏa sáng. Vô hình trung, chúng ta bắt đầu tin rằng nếu cả đời này mình không làm được điều gì đó "vĩ đại", không có một sự nghiệp "lẫy lừng", thì cuộc đời đó là một bản nháp bỏ đi.

Tớ cũng chẳng phải ngoại lệ. Những suy nghĩ ấy cũng đã từng bủa vây tớ.

Chúng ta sợ sự bình thường như sợ một căn bệnh. Chúng ta lo lắng rằng nếu mình chỉ là một nhân viên văn phòng mẫn cán, một người thợ sửa máy tận tâm, hay một người mẹ dành cả ngày để chăm sóc con cái… thì mình đang lãng phí tiềm năng của bản thân.

Sự nguy hiểm của "cơn sốt rực rỡ" nằm ở chỗ nó khiến chúng ta nhầm lẫn giữa giá trị sống và số liệu thống kê. Chúng ta bắt đầu định nghĩa bản thân qua số lượng người theo dõi, chức danh trên danh thiếp, hay tốc độ thăng tiến so với bạn bè đồng lứa. Khi nhìn vào những "tấm gương sáng chói" được thuật toán ưu ái đẩy lên bảng tin mỗi ngày, ta vô tình tự gắn cho mình một cái mác "thất bại" nếu cuộc đời mình vẫn đang diễn ra một cách thong thả. Cái bẫy này khiến ta luôn sống trong trạng thái hối hả của việc "chuẩn bị để sống" chứ không thực sự đang sống; ta mải mê đuổi theo một cột mốc rực rỡ ở tương lai mà quên mất rằng ánh sáng duy nhất ta có thể kiểm soát chính là khoảnh khắc hiện tại.

Hơn thế nữa, việc tôn sùng sự rực rỡ thái quá đã tạo ra một nền văn hóa của sự kiệt sức. Chúng ta sợ hãi sự bình thường như sợ một bản án chung thân cho sự tầm thường. Nỗi sợ này đẩy ta vào vòng xoáy của việc phải "làm nhiều hơn, có nhiều hơn và tỏ ra hạnh phúc hơn". Nhưng hãy nhìn vào sự thật: không phải ai cũng có thể là mặt trời rực cháy ở tâm điểm vũ trụ. Việc ép buộc một bông hoa dại phải tỏa sáng như một viên kim cương chỉ khiến nó sớm héo úa vì đánh mất đi bản sắc tự nhiên của mình. Khi quá mải mê xây dựng một "diện mạo thành công" để trình diễn với thế giới, chúng ta vô tình bỏ mặc những nhu cầu nguyên bản nhất của tâm hồn — đó là sự bình yên, lòng tự trọng và cảm giác hài lòng với những gì mình đang có.

Cây sồi và ngọn cỏ

Nhà văn James Clear từng có một ý niệm rất hay: Không nhất thiết ai cũng phải là một cây sồi cổ thụ cao vút để được coi là có giá trị. Một thảm cỏ xanh mướt, bền bỉ dưới nắng mưa cũng có sứ mệnh riêng của nó.

Sự thật là, thế giới này vận hành nhờ vào hàng tỷ "cuộc đời không rực rỡ". Đó là bác lao công quét rác khi thành phố chưa thức giấc, là anh kỹ sư lặng lẽ fix bug cho một ứng dụng mà hàng triệu người dùng nhưng chẳng ai biết tên anh, là những người cha, người mẹ dành cả đời hy sinh để con cái được học hành. Những cuộc đời đó có thể không xuất hiện trên mặt báo, không có hàng triệu lượt theo dõi, nhưng họ chính là "ánh sáng âm thầm" giữ cho xã hội này không sụp đổ.

Như nhà nghiên cứu Brené Brown từng nói: "Hạnh phúc không nằm ở những thành tựu rực rỡ, mà nằm ở những khoảnh khắc kết nối nhỏ bé và chân thật." Một cuộc đời bình thường nhưng đầy ắp sự tử tế, lòng biết ơn và sự bình yên trong tâm hồn, thực chất còn khó đạt được hơn cả sự giàu sang hào nhoáng.

Hãy là một "Vermeer" của chính cuộc đời mình

Nếu cả đời này cậu không rực rỡ, thì cũng chẳng sao cả. Điều quan trọng không phải là cậu tỏa sáng bao xa, mà là cậu có "thắp sáng" được không gian nhỏ bé xung quanh mình hay không.

Đừng nhầm lẫn giữa tầm thường và bình thường: Sống một cuộc đời bình thường cần rất nhiều lòng can đảm. Can đảm để từ chối những phù phiếm, can đảm để tận hưởng những niềm vui giản đơn như một bữa cơm gia đình hay một buổi chiều đọc sách hay nhìn thấy niềm vui từ những người cậu yêu thương.

Tìm kiếm giá trị trong sự tận hiến: Giống như Vermeer dành cả đời chỉ để vẽ ánh sáng trên bình sữa, hãy tìm kiếm sự hoàn hảo trong chính công việc chuyên môn hay những sở thích nhỏ nhoi của cậu. Sự tinh tế trong những điều nhỏ bé chính là sự rực rỡ thầm lặng nhất.

Chấp nhận bản thân: Mark Manson đã đúng khi nói về việc chấp nhận những giới hạn của bản thân. Khi cậu ngừng cố gắng để trở thành "ai đó", cậu mới thực sự bắt đầu trở thành "chính mình".